W dzisiejszych czasach Internet jest nieocenionym narzędziem komunikacji.

Pomaga w nauce, rozwija zainteresowania, dostarcza wiedzy i rozrywki. Niestety niesie ze sobą również wiele zagrożeń.

Jednym z nich jest cyberprzemoc. Czym ona właściwie jest?

Cyberprzemoc to zachowanie agresywne, mające na celu krzywdzenie innej osoby przy użyciu nowoczesnych technologii informacyjno-komunikacyjnych (internet, telefon komórkowy). Agresja w sieci przybiera różnorodne formy i nazwy:

• publikowanie poniżających filmów lub zdjęć;
• pisanie ośmieszających, wulgarnych komentarzy i postów;
• włamania na konta serwisów społecznościowych;
• podszywanie się pod inne osoby;
• wykluczenie z internetowej społeczności;
• nękanie;
• straszenie, groźby przy użyciu komunikatorów;
• szantażowanie;
• bullying (z ang. znęcanie się, maltretowanie) – akt agresywnego, zamierzonego zachowania, które jest podejmowane w sposób powtarzalny przez dłuższy czas, przez jednostkę lub grupę osób wobec ofiary, która nie jest w stanie się bronić. Bullying od zwykłego konfliktu wyróżniają: powtarzalność (długotrwałość) i nierównowaga sił między ofiarą a sprawcą;
• flaming (flame wars – z ang. „wojna płomieni”) – kłótnia internetowa o wyjątkowym nasileniu napastliwości, odbiegającym od poziomu zwykłej polemiki. Podstawowym celem flamingu jest udział w konflikcie, a flamera interesuje spór, do niego dąży i chce go za wszelką cenę wygrać. Ważne jest zaangażowanie oponentów. Bez kontrpartnera nie dojdzie do wojny na słowa;
• stalking – w Polsce termin ten określany jest mianem „nękania na tle emocjonalnym”. Postępowanie sprawcy skierowane jest bezpośrednio do osoby prześladowanej. Obejmuje powtarzające się fizyczne lub wirtualne zbliżanie się do danej osoby, komunikowanie się wbrew jej woli, werbalne i pisemne groźby. Zamierzone nękanie przez rozmowy telefoniczne, SMS-y, e-maile, listy i agresywne zachowanie, śledzenie, obserwowanie i podglądanie wywołują u ofiary negatywne emocje, od strachu po skrępowanie.
• seksting – niebezpieczne zjawisko przesyłania treści o charakterze erotycznym, głownie nagich lub półnagich zdjęć za pomocą internetu i telefonu komórkowego. W przypadku sekstingu mamy do czynienia, kiedy młody człowiek jest nie tylko autorem treści o charakterze erotycznym ale także dobrowolnie przekazuje je swoim znajomym.

Według badań GfK Polonia dla Fundacji Dzieci Niczyje:

• co dziewiąty nastolatek w Polsce wysyła za pośrednictwem telefonu lub internetu swoje nagie lub prawie nagie zdjęcia;
• 58% młodych ludzi wie, że ich rówieśnicy przesyłają zdjęcia o charakterze erotycznym;
• 5,6% nastolatków przyznaje, że zdarzyło im się wysyłać swoje intymne zdjęcia osobie poznanej przez internet;
• prawie 90% materiałów (zdjęć, wiadomości erotycznych) wysyłanych jako prywatne wiadomości trafia później na dostępne dla wszystkich strony.

Młodzi ludzie będący ofiarami cyberprzemocy doświadczają wielu negatywnych konsekwencji, które utrzymują się długo po zakończeniu prześladowania. Są to m.in.:

• depresja i lęki, wzmożone napięcie, niepokój, poczucie osamotnienia, utrata zainteresowań oraz ograniczenie aktywności, które wcześniej sprawiały przyjemność;
• problemy zdrowotne takie jak problemy ze snem, bóle głowy, bóle brzucha;
• niska samoocena połączoną z trudnościami w budowaniu opartych na zaufaniu relacji z ludźmi;
• obniżenie osiągnięć szkolnych.

Jak przeciwdziałać cyberprzemocy ?

Jeżeli dziecko zaczyna dopiero przygodę z Internetem, należy je uświadomić, że istnieje w nim problem agresji. Pamiętajmy, by uwrażliwiać je na innych ludzi, którzy wymagają szacunku w sieci tak samo, jak w kontaktach osobistych.

O czym jeszcze warto pamiętać ?

Nawet niewinny żart może być rodzajem cyberprzemocy, a na przemoc nie wolno odpowiadać tym samym. Jeżeli sprawa jest trudna należy skontaktować się ze specjalistami lub odpowiednimi służbami. W serwisach społecznościowych wszelkie rodzaje cyberprzemocy można zgłosić do administratorów. Należy także zwrócić się do administratora serwisu/strony z prośbą o usunięcie nienawistnych treści i zablokowania osoby atakującej. Większość serwisów oferuje specjalny formularz.

Warto też pamiętać, że gdy pada się ofiarą cyberprzemocy, należy zachować dowód np. zrobić zrzut ekranu, zachować SMS-y lub wiadomości.

Jeżeli popełniono przestępstwo, należy poinformować o tym policję, gdyż za stosowanie cyberprzemocy grozi odpowiedzialność karna.

Na rynku dostępny jest szeroki wybór programów oferujących możliwość kontroli rodzicielskiej.

Dzięki temu można przeglądać historię i w razie potrzeby zablokować dostęp do poszczególnych stron czy aplikacji. Istnieje też możliwość zablokowania danego numeru telefonu. W ten sposób nie tylko minimalizujemy ryzyko ataku w Internecie, ale także dbamy o bezpieczeństwo dziecka w świecie rzeczywistym.

Jednak nawet przy takich zabezpieczeniach nie zapominajmy o najprostszych rozwiązaniach. Podstawą powinna być rozmowa z dzieckiem i przekazanie mu wskazówek jak postępować korzystając z Internetu. Ważne jest towarzyszenie dziecku w jego odkrywaniu Internetu, a także rozmowy o tym, jakie sytuacje mogą się przydarzyć w sieci i jak się wtedy zachować.

Autor: Krystyna Marcinkiewicz, wolontariuszka Fundacji Zaginieni

Zdjęcie: unsplash.com

Darmowy E-book: "Antek i Kot Rozsądny - Bezpieczna Zima"  można pobrać tutaj

Zjawisko przemocy wobec osób starszych jest niestety bardzo powszechne.

To właśnie seniorzy, obok dzieci i osób niepełnosprawnych, są grupą szczególnie narażoną na agresję. Ten rodzaj przestępstwa jest niezwykle trudny do wykrycia ze względu na izolację społeczną tych osób.

Realna ocena skali tego zjawiska jest bardzo trudna, ponieważ wiele przypadków pozostaje nieujawnionych, co tworzy tak zwaną ,,ciemną liczbę przestępstw”.

Zjawisko przemocy wobec seniorów występuje we wszystkich krajach świata. Co szokujące sprawcami tego rodzaju przemocy są głównie członkowie rodziny i opiekunowie. Może przybierać różne formy, począwszy od psychicznego oraz fizycznego znęcania się, po pozbawienie praw człowieka.

Wśród najczęściej odnotowywanych rodzajów przemocy wobec osób starszych możemy wymienić:

• zaniedbanie: (61% przypadków złego traktowania ludzi starszych), które objawia się niezaspokojeniem podstawowych potrzeb osoby potrzebującej, czy też całkowite porzucenie przez osobę bliską, która zobowiązała się do opieki nad seniorem;
• przemoc fizyczną: karmienie na siłę, stosowanie kar fizycznych, nieuzasadnione podawanie leków, szarpanie (stanowi około 20% przypadków);
• przemoc psychologiczną: wyśmiewanie poglądów, stosowanie gróźb, ograniczanie snu i wiele innych;
• przemoc finansową: wymuszanie podpisywania dokumentów, okradanie, nieupoważnione użycie funduszy (ten rodzaj przemocy stanowi około 14% procent przypadków).

Najczęściej ofiara doświadcza kilku rodzajów przemocy równocześnie.

Dom rodzinny nie jest jedynym miejscem, w którym osoba starsza jest na nią narażona. To zjawisko występuje niestety również w miejscach, w których seniorzy w sposób szczególny poszukują pomocy. Należą do nich szpitale i domy opieki.

Co może przyczynić się do tego, że ludzie starsi stają się ofiarami przemocy?

Wpływ na taki stan rzeczy ma wiele czynników. Często zdarza się, iż po odejściu na emeryturę nastrój seniora ulega pogorszeniu, staje się niejako zależna od innych, co powoduje uczucie beznadziei. Kolejnym istotnym czynnikiem jest stan fizyczny, poczucie słabości związane z wiekiem lub też towarzyszącymi chorobami. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że osoby, które opiekują się ludźmi, którzy potrzebują na co dzień pomocy odczuwają zmęczenie i frustrację. Wynik ona z nadmiaru obowiązków, a czasem również rezygnacji ze swoich marzeń i celów, by opiekować się bliskim.

Dlaczego seniorzy nie proszą o pomoc?

Zwrócenie się po pomoc w przypadku każdego rodzaju przemocy domowej jest niezwykle trudne dla ofiar. Jednym z powodów jest bliska relacja ze sprawcą. Starsze pokolenia bardzo szanują swoją prywatność, toteż wszystkie problemy rodziny zazwyczaj ukryte są „za zamkniętymi drzwiami”, by uniknąć poczucia wstydu oraz eskalacji konfliktu. Seniorzy często czują się winni zaistniałej sytuacji i mają nadzieję, że sprawca zmieni swoje zachowanie. W 2008 roku w badaniu Instytutu Psychologii PAN ,,Przemoc wobec osób starszych i niepełnosprawnych”, które przeprowadzono na grupie reprezentatywnej 1000 Polaków ponad połowa z nich stwierdziła, że zetknęła się ze zjawiskiem przemocy wobec osób starszych poza swoją rodziną, natomiast odsetek osób wskazujących ten problem we własnej rodzinie wyniósł 9‑13%.

Jeśli doświadczasz lub jesteś świadkiem przemocy powiadom policję, prokuraturę, sąd rodzinny lub opiekę społeczną.

 „Troski i kłopoty dzielone z drugim człowiekiem maleją o połowę” - to motto Telefonu Zaufania Stowarzyszenia Mali /bracia Ubogich dla osób starszych, z którym skontaktujesz się pod numerem 22 635 09 54

Źródła:

1. Hołyst B., Wiktymologia, Warszawa 2006.
2. Makara‑Studzińska M., Sosnowska K., Przemoc wobec osób starszych – przegląd badań, 2012.

Autor: Beata Niezgoda, wolontariuszka Fundacji Zaginieni

Zdjęcie: unsplash.com